ยินดีต้อนรับ.....ศูนย์ส่งเสริมและพัฒนาอาชีพการเกษตรจังหวัดขอนแก่น (ผึ้ง)

จิ้งหรีด

จิ้งหรีด เป็นแมลงที่มีลักษณะปากเป็นแบบปากกัด มีตารวมหนวดยาวขาคู่หลังมีขนาดใหญ่        และแข็งแรง เพศเมียปีกเรียวและมีอวัยวะวางไข่ยาวแหลมคล้ายเข็มยื่นออกมาจากส่วนท้อง เพศผู้มีปีกคู่หน้าย่นสามารถทำเสียงได้ จิ้งหรีดเป็นแมลงที่พบได้ในทุกภูมิภาคของโลกโดยเฉพาะเขตร้อนอย่างประเทศไทย จิ้งหรีดมักกัดกินต้นกล้าของพืช ใบพืช ส่วนที่อ่อน ๆ เป็นอาหาร จิ้งหรีดมีหลายชนิดหลายขนาดแตกต่างกันไปตามพฤติกรรม ลักษณะพิเศษของจิ้งหรีดที่แตกต่างจากแมลงชนิดอื่นอย่างโดดเด่นและสังเกตได้ง่ายคือ การส่งเสียงร้องและการผสมพันธุ์ที่เพศเมียจะคร่อมบนเพศผู้เสมอ ปัจจุบันคนนิยมบริโภคจิ้งหรีดเป็นอาหารเพราะมีโปรตีนสูง ปลอดสารพิษ ในธรรมชาติจะหาจิ้งหรีดมาบริโภคได้ไม่มากนัก บางฤดูมีมากบางฤดูแทบจะหาไม่ได้เลยเช่น ฤดูหนาวจิ้งหรีด         จะขยายพันธุ์ช้า หากมีการจัดการที่ดีจะมีจิ้งหรีดไว้บริโภคหรือจำหน่ายได้ตลอด

ประโยชน์ของจิ้งหรีด

  1. เพื่อเป็นทางเลือกหนึ่งในการประกอบอาชีพ
  2. ใช้เป็นอาหารสัตว์ เช่น ไก่ชน นก ปลา จระเข้ และสัตว์อื่น ๆ
  3. การใช้จิ้งหรีดเพื่อการกีฬา เป็นเหยื่อตกปลา
  4. การใช้จิ้งหรีดเพื่อความเพลิดเพลิน โดยการเลี้ยงศึกษาวงจรชีวิตและนิเวศวิทยาของจิ้งหรีด หรือการฟังเสียงร้องของจิ้งหรีด เป็นต้น

ชีววิทยาของจิ้งหรีด
จิ้งหรีดเป็นแมลงที่มีลักษณะปากเป็นปากแบบกัด มีตารวม หนวดยาว ขาคู่หลังมีขนาดใหญ่และแข็งแรง กระโดดเก่ง เพศเมียมีปีกเรียบและมีอวัยวะวางไข่ยาวแหลมคล้ายเข็มยื่นออกมาจาก ส่วนท้อง เพศผู้มีปีกคู่หน้าย่น ปีกลายหนุมาน สามารถทำเสียงได้
จิ้งหรีดพันธุ์ทองแดงลาย รูปร่างลักษณะเป็นจิ้งหรีดขนาดเล็ก ตัวเต็มวัยสีน้ำตาลเข้ม ลำตัวกว้างประมาณ 0.53 ซม. ยาวประมาณ 2.05 ซม. ตัวเต็มวัยเหมือนพันธุ์ทองแดงแต่เล็กกว่า ประมาณครึ่งหนึ่ง ลักษณะนิสัย กินอาหารเก่ง โตไว ไม่ชอบบิน เดินนุ่มนวลน่ารัก

                   ชนิดของจิ้งหรีด
จิ้งหรีดที่พบในประเทศไทย ซึ่งรู้จักเป็นที่แพร่หลายมี 5 ชนิด
1. จิ้งโก่ง เป็นจิ้งหรีดขนาดใหญ่สีน้ำตาล ลำตัวกว้างประมาณ 1 ซม. ยาวประมาณ 3.50 ซม. ชอบอยู่ในรูลึกโดยจะขุดดินสร้างรังอาศัยได้เอง และพฤติกรรมชอบอพยพย้ายที่อยู่เสมอ มีชื่อเรียกแตกต่างกันไป เช่น จิโปม จิ้งกุ่ง เป็นต้น

 

2. จิ้งหรีดดำ ลำตัวกว้างประมาณ 0.70 ซม. ยาวประมาณ 3 ซม. ตามธรรมชาติมี 3 สี คือ    สีดำ สีทอง สีอำพัน โดยลักษณะที่เด่นชัดคือ จะมีจุดสีเหลืองที่โคนปีก 2 จุด

 

          3. จิ้งหรีดทองแดง ลำตัวกว้างประมาณ 0.60 ซม. ยาวประมาณ 3 ซม. มีลำตัวสีน้ำตาล เพศผู้มีสีเข้มกว่าเพศเมีย ส่วนหัวเหนือขอบตารวมด้านบนแต่ละด้านมีแถบสีเหลืองมองดูคล้ายหมวกแก๊ป มีความว่องไวมาก ภาคตะวันออกเฉียงเหนือเรียกจิ้งหรีดนี้เป็นภาษาถิ่นว่า จินาย อิเจ๊ก ตัวอ่อนของจิ้งหรีดทองแดงยังไม่มีปีกเรียกจิโหลน

4. จิ้งหรีดเล็ก มีขนาดเล็กที่สุด สีน้ำตาล บางท้องที่เรียกว่า จิ้งหรีดผี หรือ แอ้ด ลักษณะคล้ายจิ้งหรีดพันธุ์ทองแดงแต่มีขนาดเล็กกว่าและมีกลิ่นสาบ โดยขนาดประมาณหนึ่งในสามของจิ้งหรีดพันธุ์ทองแดง

 

5. จิ้งหรีดทองแดงลาย มีลักษณะเหมือนจิ้งหรีดทองแดง ลำตัวกว้างประมาณ 0.53 ซม. ยาวประมาณ 2.05 ซม. เพศเมียมีปีกครึ่งลำตัว ตัวผู้มีปีกยาว

 

วงจรชีวิตของจิ้งหรีด
จิ้งหรีดมีระยะการเจริญเติบโต แบ่งออกเป็น 3 ระยะ คือ
1. ระยะไข่ ไข่จิ้งหรีดจะมีสีเหลืองรวมเป็นกลุ่มในดิน ลักษณะยาวเรียวคล้ายเมล็ดข้าวสาร ความยาวประมาณ 1.5 – 2 มิลลิเมตร ระยะไข่ใช้เวลาประมาณ 7 วัน จึงฟักออกมาเป็นตัวอ่อน      ถ้าเป็นฤดูหนาว 20 วันจึงฟักออกมาเป็นตัวอ่อน

 

          2. ระยะตัวอ่อน ไข่จิ้งหรีดเมื่อฟักออกมาเป็นตัวอ่อนจะมีลักษณะคล้ายมด และมีการเจริญเติบโตโดยการลอกคราบ จะลอกคราบประมาณ 8 ครั้งจึงจะเป็นตัวเต็มวัย ตัวอ่อนเมื่อโตขึ้น   จะเริ่มมีปีก เรียกว่า ระยะใส่เสื้อกั๊ก มีระยะกั๊กเล็กมีติ่งปีกยาว ระยะตัวอ่อนพันธุ์ทองดำใช้เวลา 50 - 60 วัน แต่ถ้าเป็นพันธุ์ทองแดงใช้เวลาประมาณ 60 - 70 วัน พันธุ์ทองแดงลายใช้เวลาประมาณ 45 - 50 วัน จึงจะลอกคราบเป็นตัวเต็มวัย

                      

          3. ระยะตัวเต็มวัย ระยะตัวเต็มวัยมีอวัยวะครบทุกส่วนเห็นได้ชัดเจน แบ่งเป็น 3 ส่วน คือ
1) ส่วนหัว        ประกอบด้วยส่วนที่สำคัญคือ
- ตารวม 1 คู่
- หนวด 1 คู่
- ส่วนของปาก
ส่วนหัวจะเชื่อมต่อกับส่วนอกด้วยเนื้อเยื่อบาง ๆ เคลื่อนไหวได้รอบทิศ โดยมีหนวดเป็นอวัยวะที่สำคัญสำหรับสัมผัสและรับกลิ่น
2) ส่วนอก        ประกอบด้วยอวัยวะที่สำคัญ คือ
- ปีก 2 คู่
- ขา 3 คู่
3) ส่วนท้อง      จะเป็นส่วนประกอบที่สำคัญของอวัยวะสืบพันธุ์
ระยะตัวเต็มวัยเป็นระยะที่สามารถแยกเพศได้ชัดเจน โดยการสังเกตความแตกต่างของเพศผู้ เพศเมีย เพศผู้ปีกคู่หน้าย่นสามารถทำให้เกิดเสียงได้โดยใช้ปีกคู่หน้าถูกัน เสียงที่จิ้งหรีดทำขึ้นเป็นการสื่อสารทีมีความหมายของจิ้งหรีด เพศเมียปีกคู่หน้าเรียบและมีอวัยวะวางไข่ยาวแหลมคล้ายเข็มยาวประมาณ 1.50 ซม. โดยทั่วไปจิ้งหรีดตัวเต็มวัยจะมีอายุเฉลี่ย 45-60 วัน

 

 

 

 

ศูนย์ส่งเสริมและพัฒนาอาชีพการเกษตรจังหวัดขอนแก่น (ผึ้ง)

เลขที่ 400 หมู่ 12 ตำบลบ้านทุ่ม อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น 40001
โทรศัพท์ 0 4325 5066 โทรสาร 0 4325 5066
E-mail : aopdb05@doae.go.th